الشيخ محمد آصف المحسني
242
انوار هدايت (تفسير قرآن كريم) (فارسى)
« وَ هُوَ بِالْأُفُقِ الْأَعْلى » او بر افق بالاتر قرار داشت . « ثُمَّ دَنا فَتَدَلَّى » سپس به پيغمبر نزديك و نزديكتر شد . در مورد آيه مباركه دو احتمال وجود دارد . احتمالات احتمال اول اين است كه مراد از شديدالقوى ، جبرئيل باشد ، جبرئيل بسيار با قدرت و داراى مقام است ، جبرئيل ، يعنى قدرت الله ! آيه مباركه ، مىفرمايد : اين جبرئيل است كه از طرف من وحى مىآورد و به پيغمبر تعليم مىدهد . با توجه به اين احتمال ، جبرئيل بهطرف پايين آمد ، به پيغمبر نزديك و نزديكتر شد . پيغمبراكرم صلى الله عليه و آله و سلم دو مرتبه جبرئيل را به صورت اصلى و واقعىاش مشاهده كرد . يك مرتبه در همين موضوع و يك مرتبه ديگر در سفر معراج ، در اين دو مرتبه آنحضرت صلى الله عليه و آله و سلم جبرئيل را بهصورت اصلى خودش ديد كه فضا را پُركرده بود . در غير اين دومرتبه جبرئيل بهشكل انسان نزد پيغمبر نازل مىشد . ظاهراً به صورت " دحيه كلبى " نازل مىگرديد و با پيغمبراكرم صلى الله عليه و آله و سلم صحبت مىكرد . جبرئيل در مسجد مدينه نزد آنحضرت صلى الله عليه و آله و سلم نازل مىگرديد ، در وازهى كه جبرئيل براى رسانيدن وحى از آن مىآمد و از حضرت اجازه دخول مىگرفت ، اكنون نيز به باب جبرئيل معروف است . پس دو مرتبه جبرئيل صورت اصلى خود را به پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله و سلم نشان داده است كه يكى همين مرتبه است كه جبرئيل در بالا بود ، پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله و سلم نيز او را مىديد ،